Boris Jovanović Kastel

Početak » Uncategorized » KONRADOVA I MOJA EVROPA

KONRADOVA I MOJA EVROPA

Evrocentrizam i Mediteran

 

  Boris Kastel

Sa posebnom pažnjom prema imenu Đerđa Konrada i odgovornošću prema opusu svjetskog renomea, na jednom portalu pročitao sam njegov pseudoknjiževni ogled Mali kontinent u velikom svijetu. Disident u jednopartijskom komunističkom sistemu, laureat i jedan od korifeja nazovi evropske književnosti, u svom eseju navodi čitaoca na duboko promišljanje – koliko pozitivnih rezultata i reperkusija će nam donijeti ujedinjena Evropa. Da li kao apsolutna istina ili provizorijum? Nije želio odgovoriti. Pritisnut bolnim kontroverzama u njenom funkcionisanju i istorijskom mimoilaženju raznorodnih civilizacija,  nije ni mogao.

Tvrdi da ćemo, ovako podijeljeni na mnoštvo nacija i osiromašeni , pod uslovom da prestanemo biti u dosluhu sa milenijumskom baštinom međusobnih sukoba i bitisanja, zatvoriti pakleni krug svih izazova i tako isključiti svaku mogućnost ratnih strahota. Nije mi logično da, slučajno ili namjerno, ovaj romanopisac ignoriše tako povijesno utemeljenu činjenicu o ratu kao svojevrsnoj konstanti koja nas prati poput sjenke i nadvija se nad našim sudbinama kao crni oblaci bez obzira na vrijeme i državno uređenje. U totalnu anulaciju rata i njegovih užasa, posebno kod nas na Balkanu, povjerovao bih samo ako bih u rukama imao Andersenovu bajku ili Ezopovu basnu sa nekom moralnom porukom, kao onom o lisici i grožđu. Zalažući se, dakle, za diskontinuitet sa evropskom tradicijom bolnih konfrontacija, Konrad, kao osnivač mađarske liberalne političke stranke, biva svjestan kriza, gubilišta, oporavka i progresa sociopolitičkog i kulturnog ambijenta Evrope što nije sporno. No, s druge strane, njegova upornost u više nego polemičkoj tvrdnji da naprosto moramo odabrati, izmisliti i opjevati svoje ime, identitet Evropljana i duh, samo zato što smo, eto, teritorijalno upućeni jedni na druge, djeluje smiješno i uvredljivo pa iako dolazi iz pera jednog serioznog stvaraoca i poklonika evrocentrizma. I to nije sve. U moru, blago rečeno, paušalnih, nesuvislih i politikantstvom obojenih kvalifikacija naših evropskih tekovina, niti jednom riječju nije pomenuo Mediteran, tu veličanstvenu kolijevku evropske civilizacije, to Sredozemlje, Mare nostrum, koje je u današnjoj konstelaciji geopolitičkih moći, na Konradovu sreću, svačija i ničija paralisana baruština opterećena zebnjom da je ne zaborave zapadni gospodari. Svoju iskonsku đecu, Mediterance, poput Evrope, sijede udavače, kao da više i ne prepoznaje…

Da li je ovaj i kod nas, u Crnoj Gori, nagrađivan pisac, koliko se sjećam, dobitnik je književne nagrade Stefan Mitrov Ljubiša 1998. godine, čuo za Brodelov kontinent Mediteran kada je primao lovorike u drevnim zidinama mediteranske Budve? Znače li mu što jeftine Aristotelove misli o sudbinskom Moru ili fosilni Homer, Dante, Servantes, Njegoš, Kavafis i drugi korifeji mediteranske literature? U svom zamahu stvaranja instant evropskog identiteta kroz sofisticirani proces ekskomunikacije prebogatih nacionalnih vrijednosti naroda Starog kontinenta, ovaj nazovi liberalni buntovnik ne prestaje da iznenađuje. Tako na jednom mjestu pojašnjava da će ekspanzija Evrope biti značajnija od profilisanja hrišćanske Evrope na kraju Prvog milenijuma, i to ne kroz ciklus nasilno osvajanja nego metodom – primanja. Zaboravio je namjerno ovaj briselski bard da je taj civilizacijski krvotok dugog trajanja, kako reče  Brodel, odavno zaokružen ali ne tamo đe ga on vidi, nego baš na Mediteranu koji je, kao nijedna civilizacija ranije, tako lijepo i čudesno, na atlas svog postojanja ucrtao neviđeno jedinstvo kontrasta svih svojih naroda, vjera i kultura. Umjesto da ih sukobljava, on ih oplođuje… Zato ovaj i slični naučnici evropeističkog kursa, nikada neće razumijeti dušu monaha iz manastira Ostrog, jezik zvona sa kotorske katedrale i melodiju Kanaletovih ulja na platnu!

Konrad se iz petnih žila uspinje da dotakne svoje novo – Ja obojeno žarkim tonovima evropskog vazduha presrećan što je proces ujedinjene Evrope iznikao iz svijesti zapadnih demokratija i snagom Sjevernoatlantskog pakta odbranjen od pošasti dva radikalizma – fašizma i komunizma. Ne mogu da vjerujem da sam zaboravio strane svijeta. Konrad, dakle, tako posvećeno karikira istoriju i zamjenjuje teze znajući da je prije svega nekoliko decenija veliki dio Evrope bio u komunističkom ruhu a prije Drugog svjetskog rata znatan broj diktatorskih režima nije skrivao svoju nacionalsocijalističku euforiju.

Kome se zapravo podsmijava Konrad? Možda Kamiju. Tom posvećeniku Sunca koji umjesto fraze – Mi Evropljani uskliknu na sav glas – Mi Mediteranci! Možda Predragu Matvejeviću? U svom kultnom Brevijaru upoznao nas je sa našom baštinom, neodvojivo i totalno mediteranskoj, od kože do sudbine, tim prirodnim aksiomom, oglednuo nas sa samima nama sa sazviježđem sjedinjenih razlika na usnama!

Ne, mislim da je Konradovo gubljenje kompasa u lavirintu pomodarskih evropskih frustracija i konstituisanje tzv. evropske nacionalne mase od plastelina, zapravo logičan slijed stvari u njegovom priklanjanju vodećem političkom establišmentu i uticaju koji on donosi. Postavlja se pitanje, da li je ovaj autor uopšte svjestan da bahatim i degutantnim forsiranjem evroradikalizma dugoročno postaje antievropljanin?  Samim tim, svako nametanje nečega rizikuje dolazak u predvorje fašizma.

U sličnom, vrlo plitkom i frazeološkom, kontekstu tretira evropske integracije uvjeravajući nas da je to jedino humano i održivo jer u njima niti jedna evropska država ne bi došla u situaciju da – pod vođstvom nekog tiranina – započne rat. Pod tim okolnostima, smatra velikodušni Konrad, nju niko ne bi mogao istrgnuti iz Unije sa alibijem očuvanja njenog suvereniteta što je cilj nekih nacionalnih romantika… Infantilna ali, pošto dolazi od Konrada, tragikomična konstatacija. Znamo da svaka članica EU, zemlja kandidatkinja i ona formalno izvan tog začaranog kruga interesa i pritisaka, čuva svoj državni suverenitet, nacionalnu svijest i civilizacijsku patinu tako da njegova misija evropskog prvosveštenika počinje da pati i od amnezije.

Ovaj tranzicioni filozof i, koliko se sjećam, bivši predsjednik PEN Centra, šarmantno otkriva da još nikome nije pošlo za rukom da ovlada njegovom Evropom uprkos pokušajima mnogih. U toj sferi analize, on žali jevrejsku populaciju tokom Drugog svjetskog rata što je prirodna potreba u emociji svakog antifašiste. Ali niti jednom riječju ne pominje teret koji su slovenski narodi iznijeli u antifašističkoj borbi i oslobođenju Evrope i svijeta. Zna li, kolega Konrad, ko su danas stvarni vlasnici evropskih luka, banaka, koncerna i ljudskih duša u njegovoj Evropi sa malim početnim slovom? Moja Evropa je, neka se ne uvrijedi,  nekako drugačija i počinje sa slovom njenog pretka – Mediteranom!

U neslavnoj poplavi floskula i politikantskih apologija globalističkih učenja i doktrina, otkrivamo čak da se u Evropi, kako gdje, sa hrišćanskom demokratijom ili socijaldemokratskim vladama ne odlučuje samo većinskom voljom već se duboko konsultuju i uvažavaju stavovi manjine. Ali, zar nije demokratija nasljeđe mediteranske Grčke u antičkom dobu? Ili je demokratija samonikla na briselskoj kaldrmi. Može biti! Konradov stav da današnji Evropljani njeguju moral, poštovanje i tradiciju prema bližnjem svom predstavlja kulminaciju nesuvislosti, idolatrije i bigotizma. Onda bi taj dio trebalo upotpuniti epopejom holandskog bataljona u Srebrenici i mnoštvom drugih primjera evropskog stida, prevarantstva i ulagivanja jačem. Tvrdnja da ujedinjene svjetovne države Evrope pod svoje okrilje nikako ne smiju da prime zemlje vjersko-ideološke provenijencije, ekumenski je otužna i nedemokratska u decenijama kad, eto baš Sveta stolica, ulaže ogromne napore i autoritet da se zaustavi pljačka i egzodus na Bliskom istoku i drugim žarištima – Libiji, Avganistanu, Iraku, Kurdistanu…

U svoj političkoj površnosti i esejističkoj kuli od karata, autor knjige Pomračenje sunca, na brdu (možda je mislio na ognjenu zvijezdu Mediterana) dolazi do eureke i otkriva, do sada, skrivanu istinu da je vojna sila u američkim rukama, videći u tome, tako realno i bolećivo, Evropu sa više kritičke misli, rezervisaniju i prisutnu samo u obezbijeđenju humanitarne pomoći. Vjerovatno ni najpoznatiji bleferi iz vestern filmova ne bi smislili i plasirali ovako nešto kao što je pisac knjige Odlazak od kuće i povratak kući.

Zar nije danas euforično kreiranje evropskog jedinstva bez polovine evropskih zemlja eufemizam za evropski kolonijalizam samim tim što Evropska unija nema pravo da otima za sebe naziv svijetlog pojma – Evropa i kao takva unificira sve različnosti malenih kultura i naroda. Zna li, prosvjetitelj Konrad, da bi njegova propagandistička Evropa bez Sredozemlja bila i danas barbarsko poprište a lišena njegove svjetlosti obična kontinentalna birtija spuštenih zavjesa? No, šta sam drugo mogao i očekivati od Konrada i njegove totalitarne evropske utopije po kojoj poslije Evropske unije neće postojati više ništa kad je njegova zemlja, a time i svijest, okovana ledom kontinenta. Naravno čast izuzecima, posebno kada je u pitanju Bela Hamvaš i njegova Filozofija vina

Mediteranska književna malenkost potpisnika ovih redova jer piše na malom jeziku, vidjela je da je veliki Konrad otišao od doma a povratak evropskoj kući mediteranskih tekovina i vrijednosti, neizvjestan je i pakleno težak. Kako će pronaći ličnu kartu na maternjem jeziku a onu na engleskom preboljeti? Koliko znam, bez svojeručnog potpisa na ličnoj legitimaciji ne može se preletjeti okean. Ako to Konrad uopšte i želi…

 

Boris Jovanović Kastel

 

 

 

Advertisements

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s

%d bloggers like this: